Odszkodowanie od Gminy lub innego zarządcy drogi w związku z odmową przejęcia całej nieruchomości na realizacją celu publicznego

utworzone przez

Niniejszy artykuł powstał na kanwie sprawy sądowej prowadzonej przeciwko Gminie Białystok w imieniu Klientów Kancelarii w zakresie przymuszenia Gminy do wykupu części nieruchomości, która nie została objęta wywłaszczeniem na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie Trasy Niepodległości w Białymstoku.

Pomimo, iż publikacja odnosi się do konkretnego stanu faktycznego opisanego poniżej, to jednak ma ona uniwersalny charakter albowiem podejmuję problematykę odszkodowania za tzw. resztówki, która występuje powszechnie na terenie całego kraju lecz również  wielu działek wzdłuż inwestycji drogowych.

Mechanizm  powstania tego roszczenia wiążę się z dokonaniem wywłaszczenia tylko części nieruchomości, najczęściej w korytarzu komunikacyjnym wyznaczonym przez projektanta, z jednoczesnym podziałem nieruchomości i pozostawieniu pierwotnym właścicielom nieprzydatnych gospodarczo i użytkowo okrojonej części nieruchomości. Oczywiście gminy mając na uwadze swój interes fiskalny zmierzają do optymalizacji kosztów związanych z obowiązkiem zapłaty odszkodowań za wywłaszczone części nieruchomości i ogranicza się do przejęcia nieruchomości za odszkodowaniem w części niezbędnej do realizacji inwestycji drogowej. Władze gmin i ich służby prawne mają świadomość, że przymuszenie do wykupu tych części (resztówek), może nastąpić na skutek przeprowadzenia postępowania sądowego, na co może się zdecydować niewielu słusznie zainteresowanych.

Opis stanu faktycznego:

Wojewoda Podlaski decyzją określonym numerze z  określonego dnia i miesiąca  2016 r. udzielił zezwolenia na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie Trasy Niepodległości w Białymstoku na odcinku od ul. Narodowych Sił Zbrojnych do Alei I. J. Paderewskiego wraz z budową i przebudową infrastruktury technicznej oraz zatwierdził podział spornej nieruchomości. Część nieruchomości stanowiąca dwie działki gruntu ziemskiego przeznaczona została pod inwestycję drogową i nabyta z mocy prawa przez Województwo Podlaskie. Prowadzona przeze mnie Kancelaria w imieniu Klientów zwrócił się do Gminy Białystok z prośbą o wykup pozostałych działek z uwagi na ich położenie w pobliżu pasa drogowego oraz ich nieprzydatność gospodarczą. W odpowiedzi Urząd Miejski w Białymstoku odmówił wskazując na brak przesłanek ustawowych do dokonania wykupu.

W związku z powyższym stanowiskiem Klienci wystąpili do Sądu Rejonowego w Białymstoku z powództwem o zobowiązanie Gminy Białystok do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie zakupu nieruchomości od powodów za wyznaczoną kwotę. W odpowiedzi na pozew Gmina zakwestionowała roszczenie powodów i żądała oddalenie powództwa. W uzasadnieniu Gmina wskazała, że powodowie nie wykazali by powstała w wyniku podziału działka nie nadawała się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele

 

Sądowa ocena stanu prawnego:

 

Sąd po przeprowadzeniu postępowania dowodowego uwzględnił powództwo i wskazał, że zgodnie z art. 13 ust 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w przypadku, o którym mowa art. 12 ust 4, jeżeli przejęta jest część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, właściwy zarządca drogi jest obowiązany do nabycia, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego tej części nieruchomości. Przepisy art. 12 ust 4 w zw. z art. 11f ust 1 pkt 6 powołanej ustawy stanowią z kolei,  że nieruchomość lub ich części przeznaczone pod realizację inwestycji drogowej stają się z mocy prawa: 1) własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych, 2 ) własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych – z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji stała się ostateczna.

Sąd w postępowaniu sądowym winien był  ustalić, czy działki pozostałe we własności powodów nadają się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele w rozumieniu art. 13 ust 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 o  szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

Z inicjatywy powodów przeprowadzone zostało postępowanie dowodowe, które wykazało, że działki te nie nadają się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, z uwagi na brak dostępu do drogi publicznej w przypadku jednej działki. Postępowanie dowodowe wykazało również, że Gmina, bez zgody właścicieli na ich działkach dokonała nasadzenia zieleni w ramach organizacji infrastruktury towarzyszącej. Działki te położone przy Trasie Niepodległości nie mają w zasadzie nie miały żadnych wartości ani gospodarczych ani rekreacyjnych pomimo dostępności od ul. Bacieczki. Reasumując stanowisko Sądu Rejonowego uznał on, że spełnione zostały przesłanki z art.  13 ust 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych i zobowiązał Gminę Białystok do złożenia oświadczenia woli w zakresie zakupu działek za wynagrodzeniem od powodów. Apelację od powyższego złożyła pozwana Gmina Białystok zaskarżając wyrok w całości i kwestionując zaistnienie przesłanek ze wspomnianego art. 13 ust 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 o  szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

Sąd Okręgowy rozpoznając apelację pozwanej, uznał ją za niezasadną i oprócz argumentów przytoczonych przez Sąd Rejonowy podkreślił również, iż interpretacja art. 13 ust 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych winna być taka sama jak art. 113 ust 3 zdanie 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami. Przewiduje on, że jeżeli wywłaszczeniem objęta jest część nieruchomości, a pozostała część nie będzie się nadawała do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, także w razie stosowania uproszczenia procedur przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. W ocenie Sądu Okręgowego należy uznać, że przesłankami roszczenia przyznanego właściciela nieruchomości są: zdarzenia w postaci kupna lub wywłaszczenia części nieruchomości oraz utrata przydatności pozostałej jej części do prawidłowego korzystania, zgodnie z dotychczasowym celem.

Przy ocenie spełnienia przesłanek z art. 13 ust 3 ustawy należało zatem badać czy pozostawione powodom działki mogą być nadal wykorzystane na cel jak przed wywłaszczeniem, przy czym chodzi tu o możliwości korzystania „prawidłowego” . Sąd Okręgowy pozytywnie odniósł się do wyników postępowania dowodowego zaoferowanego Sądowi przez Kancelarię i uznał apelację Gminy za bezzasadną.

Reasumując wyniki niniejszej sprawy podkreślić należy, że w przypadku dokonania okrojenia działek poprzez sprzedaż lub wywłaszczenie ich części możliwe jest zawsze zgłoszenie roszczenia do odpowiedniego podmiotu o wykup pozostałej części nieruchomości. Warunkiem koniecznym jest ustalenie zmiana sposobu korzystania z nieruchomości po podziale i nieruchomości i wywołanym przez ten podział ograniczeń w korzystaniu z tych działek. Jeżeli jesteście Państwo w podobnej sytuacji prawnej w zakresie nieruchomości, stanowiących przedmiot Państwa własności, uprzejmie zapraszam do Kancelarii celem konsultacji w zakresie możliwości zgłoszenia odpowiedniego roszczenia o zapłatę.

Zobacz nasze pozostałe wpisy: